سافتکست چیست؟ تعریف، مزایا و تفاوت با گچ سخت و اسپلینت
مقدمه
سافتکست (Soft Cast) نوعی سیستم بیحرکتکنندهٔ سبک و انعطافپذیر است که با استفاده از باندهای ارتوپدی رزینی فعالشونده با آب ساخته میشود؛ اما برخلاف گچ سخت (Hard Cast) پس از سِت نهایی، اندکی انعطاف حفظ میکند. سافتکست برای آسیبهای کمتامتوسط، فازهای میانی بازتوانی، بیحرکتی کارکردی (Functional Immobilization) و مواردی که نیاز به پایش پوست/تورم وجود دارد، انتخابی کارآمد محسوب میشود. در این مقاله، تعریف، کاربردها، مزایا و تفاوتهای کلیدی سافتکست با گچ سخت و اسپلینت را مرور میکنیم.
سافتکست چیست؟
سافتکست پوششی از الیاف فایبرگلاس با رزین مخصوص است که پس از فعالسازی با آب و سِتشدن، پوستهای نیمهقابلانعطاف ایجاد میکند. این ساختار از بیحرکتی کامل گچ سخت نرمتر است و اجازهٔ محدود به حرکات عملکردی ایمن را میدهد. در بسیاری از برندها، سافتکست با لایهٔ داخلی پدینگ و لبهگیری نرم تکمیل میشود تا خطر درماتیت فشاری کاهش یابد.
کِی از سافتکست استفاده میشود؟
- پیچخوردگیها و آسیبهای لیگامانی خفیف تا متوسط (مچ دست/مچ پا) که به بیحرکتی سخت نیاز ندارند.
- فاز پس از اسپلینت اولیه؛ زمانی که تورم کاهش یافته و نیاز به تحرک کنترلشده است.
- توانبخشی مرحلهای پس از گچ سخت، برای بازگشت تدریجی به فعالیت.
- موارد پدیاتریک یا ورزشکارانی که راحتی و وزن کم اهمیت دارد.
مزایای سافتکست نسبت به گچ سخت
- راحتی و وزن کمتر: باند فایبرگلاس سبکتر است و انعطاف مرزیِ سافتکست، تحمل طولانیمدت را بهبود میدهد.
- سازگاری تصویربرداری: بهدلیل رادیولوسنسی بهتر، پایش شکستگی/آسیب بدون برداشتن کست آسانتر است.
- تنفسپذیری بهتر: با تخلخل مناسب زیرگچ، ریسک خارش و بوی نامطبوع کمتر میشود.
- برداشت سادهتر: نسبت به بسیاری از هاردکستها، با ابزار دستی یا اره نوسانی آسانتر جدا میشود.
سافتکست، هاردکست یا اسپلینت؟ تفاوتهای کلیدی
- هاردکست (Hard Cast): سِت سخت و غیرقابلانعطاف؛ مناسب شکستگیهای ناپایدار یا نیاز به بیحرکتی کامل. استحکام بالا، اما راحتی کمتر و ریسک فشار پوستی بالاتر.
- اسپلینت: بیحرکتی قابلتنظیم (معمولاً با ولکرو)، برای فاز حاد تورم یا نیاز به بازکردن سریع؛ استحکام کلی کمتر از کست کامل.
- سافتکست: بین این دو؛ بیحرکتی پایدار اما با انعطاف مرزی. مناسب آسیبهای پایدار، دورهٔ انتقالی و بازتوانی.
نکات فنی ساخت سافتکست
- انتخاب عرض/طول: برای مچ ۷.۵ سانتیمتر، برای ساق/ساعد ۷.۵–۱۰ سانتیمتر؛ طول ۳.۶–۴.۶ متر.
- آب ولرم کنترلشده: ۲–۵ ثانیه خیساندن؛ لایهگذاری با همپوشانی ۳۰–۵۰٪ و کشش یکنواخت.
- لبهگیری نرم: استفاده از moleskin برای کاهش فشار و جلوگیری از خراش.
- خشکسازی با هوای خنک: از گرمای مستقیم خودداری کنید تا اگزوترم و درماتیت کاهش یابد.
مراقبتهای بیمار-محور
- خشک نگهداشتن کست؛ برای خارش از هوای خنک سشوار استفاده شود، اجسام نوکتیز ممنوع.
- علامتهای هشدار (درد تشدیدشونده، بیحسی، بوی بد، ترشح، تغییر رنگ انگشتان) ⇒ مراجعهٔ فوری.
- تبعیت از برنامهٔ بازتوانی؛ سافتکست برای حرکتهای کنترلشده است، نه فعالیت پرخطر.
جمعبندی و CTA
سافتکست پلی بین اسپلینت و هاردکست است: کافی برای پایداری، و نرم برای راحتی. برای مشاهدهٔ مشخصات و سایزبندی Optima Cast و Vian Cast و انتخاب بهترین گزینه، به صفحهٔ محصولات مراجعه کنید.
