خیابان بهشتی، خیابان صابونچی، کوچه ایازی، پلاک ۶۶
English
لوگو بهسو شفا

مصرف رزین پلی‌اورتان در صنایع پزشکی: کاربردها، مزایا و نکات فنی

رزین‌های پلی‌اورتان (PU) به‌دلیل ترکیب منحصربه‌فردی از انعطاف‌پذیری، استحکام، زیست‌سازگاری و قابلیت فرآوری، در صنایع پزشکی نقشی کلیدی پیدا کرده‌اند. از کاتترها و تیوب‌های انعطاف‌پذیر تا پانسمان‌های فومی زخم، روکش‌های ابزار، چسب‌های جراحی و قطعات مقاوم تجهیزات، پلی‌اورتان‌ها به مهندسان اجازه می‌دهند راه‌حل‌هایی سبک، بادوام و ایمن توسعه دهند. در این مقاله، ساختار و گریدهای پزشکی پلی‌اورتان، کاربردهای شاخص، مسیر تولید و کنترل کیفیت، الزامات زیست‌سازگاری و استریلیزاسیون، و نکات انبارش و عمر مفید را مرور می‌کنیم.


نمای کلی کاربردهای رزین پلی‌اورتان در صنعت پزشکی از تیوبینگ تا پانسمان‌های فومی
 

ساختار و گریدهای پلی‌اورتان پزشکی

پلی‌اورتان‌ها از واکنش ایزوسیانات‌ها با پلی‌ال‌ها تشکیل می‌شوند. در گریدهای پزشکی، ایزوسیانات‌های آلیفاتیک (مانند HDI یا H12MDI) به‌دلیل ثبات نوری و اکسیداتیو ترجیح دارند. پلی‌ال‌ها می‌توانند پلی‌اتری، پلی‌استری یا پلی‌کربناتی باشند؛ پلی‌کربنات‌یورتان‌ها (PCU) برای تماس طولانی‌مدت بدنی به مقاومت اکسیداتیو و خستگی بهتر شناخته می‌شوند.

  • TPU (ترموپلاستیک پلی‌اورتان): مناسب اکستروژن تیوبینگ، فیلم‌های پزشکی و قطعات انعطاف‌پذیر با محدوده سختی Shore A/D متنوع.
  • PU‌های واکنشی/دو جزئی: برای چسب‌های پزشکی، روکش ابزار، قالب‌گیری درجایی (in-situ) و آب‌بندی‌های زیست‌سازگار.
  • فوم‌های PU: سلول‌باز برای مدیریت ترشحات زخم و درمان فشار منفی (NPWT)، سلول‌بسته برای بالشتک‌سازی/ایزولاسیون.
  • گریدهای آب‌دوست (Hydrophilic): کاهش اصطکاک سطحی در کاتترها و عبور آسان‌تر در مجاری.

نکته طراحی: انتخاب Shore مناسب، شفافیت، پایداری در برابر گاما/اتوکلاو، سازگاری شیمیایی (چربی‌ها، الکل‌ها) و قابلیت چسبندگی به بسترهایی مثل PVC/نایلون، تصمیم‌ساز هستند.


شماتیک ساختار پلی‌اورتان‌ پزشکی: ماتریس پلیمری و تقویت‌کننده‌ها و تفاوت گریدهای آب‌دوست و آب‌گریز

کاربردهای شاخص در صنایع پزشکی

  • تیوبینگ و کاتتر: انعطاف‌پذیری، مقاومت به سایش و ترک، اصطکاک سطحی پایین (در گریدهای آب‌دوست).
  • پانسمان‌های فومی و فیلم‌های محافظ: جذب بهینه ترشحات، بالانس رطوبتی، سازگاری پوستی عالی.
  • روکش و غلاف ابزار: محافظت مکانیکی، مقاومت شیمیایی، سهولت استریل‌سازی.
  • چسب‌های پزشکی/درزگیر: اتصال زیرلایه‌های حساس به حرارت، الاستیسیته و دوام چسبندگی.
  • قطعات ارتوپدی/کمکی: آتل‌ها، بالشتک‌ها، اجزای حمایتی سبک و مقاوم.

در کاربردهای تماس بلندمدت با بدن (ایمپلنت‌ها)، استفاده از PCU و ارزیابی کامل زیست‌سازگاری و اکسیداسیون تنشی ضروری است.

فرآوری، تولید و کنترل کیفیت

فرآوری TPU از طریق اکستروژن/قالب‌گیری تزریقی انجام می‌شود؛ PUهای دوجزئی با نسبت اختلاط دقیق، degas و پخت کنترل‌شده (Cure) اعمال می‌شوند. کنترل شاخص‌های کلیدی شامل ویسکوزیته، محتوای NCO، زمان ژل، سختی نهایی (Shore)، کشش/پارگی، بازگشت الاستیک و شفافیت است. آزمون‌های زیست‌سازگاری (ISO 10993)، آزمون‌های استریلیزاسیون (ISO 11135/11137) و بررسی Extractables/Leachables باید مستندسازی شوند.

زیست‌سازگاری و استریلیزاسیون

پلی‌اورتان‌های پزشکی عموماً با اتیلن‌اکساید (EO)، گاما و e-beam سازگارند. گریدهای آلیفاتیک در برابر زردشدگی ناشی از پرتودهی پایدارترند. انتخاب گرید باید با مسیر استریل‌سازی نهایی همراستا باشد تا افت خواص مکانیکی/نوری رخ ندهد.

انبارش، جابجایی و عمر مفید

  • شرایط نگهداری: ۱۵–۳۰°C و رطوبت نسبی < ۶۰٪، به‌دور از نور مستقیم و منابع رطوبت. FIFO را رعایت کنید.
  • حساسیت به رطوبت: پیش‌پلیمرهای ایزوسیانات‌دار به رطوبت حساس‌اند؛ ظروف را دربسته نگه دارید.
  • نشانه‌های افت کیفیت: کدری غیرمعمول، ژل‌شدن/دلمه، بوی نامتعارف؛ در این حالت از مصرف خودداری و با تامین‌کننده مشورت شود.

کاربردهای کلیدی پلی‌اورتان در پزشکی: تیوبینگ، پانسمان فومی، روکش ابزار و قطعات ارتوپدی

نتیجه‌گیری و CTA

رزین‌های پلی‌اورتان با ترکیب کم‌نظیرِ عملکرد مکانیکی، ایمنی زیستی و فرآوری‌پذیری، گزینه‌ای ایده‌آل برای طیف وسیعی از محصولات پزشکی هستند. برای دریافت مشاوره انتخاب گرید و تامین رزین پزشکی یا همکاری OEM، صفحه محصولات پلی‌اورتان پزشکی به‌سو شفا را ببینید.